Kuru Şap Nedir?
Zemin kaplama işlemlerinde ıslak şap yerine tercih edilen kuru şap sistemleri, hızlı ve pratik bir çözüm sunar. Bu sistem, zemindeki bozuklukları gidererek düzgün bir yüzey elde etmenizi sağlar. Kuru şap uygulaması, geleneksel ıslak şap sistemlerine göre birçok avantaj sağladığı için son yıllarda oldukça tercih ediliyor.
Kuru Şap Nedir ve Avantajları Nelerdir?
Seramik, parke, ahşap döşeme, halı veya laminat gibi zemin kaplamalarının altına şap uygulaması yapılır. Bu amaçla çimentolu şap, alçı bazlı şap veya kuru şap sistemi kullanılabilir. Kuru şap sistemi alçıpan, çimento levha, OSB veya MFP gibi yapı levhalarından oluşur.
Şap uygulaması genellikle kaba inşaat aşamasında, zemin betonu ve kat döşemelerinin üzerine yapılır. Ülkemizde en yaygın kullanılan yöntem, ekonomik olması nedeniyle ıslak şap uygulamasıdır. Bu yöntem betonarme döşeme sistemlerine uygun olmakla birlikte, uzun kuruma süresi gerektirir ve ağır bir yük oluşturur.
Zemin kaplamalarının sorunsuz uygulanabilmesi için şap yüzeyinin düzgün ve terazisinde olması çok önemlidir. Küçük ölçekli projelerde şap harcı betoniyer ile hazırlanabilir. Daha büyük uygulamalarda mikser kullanılır veya hazır karışımlar tercih edilir.
Kuru şap sistemi hafif olması ve hızlı uygulanması ile öne çıkar. Maliyeti yüksek olmakla birlikte, ahşap yapılarda, çelik konstrüksiyonlarda ve özellikle eski bina tadilatlarında tercih edilir. Döşeme yükünün sınırlı olduğu veya nem oluşumunun istenmediği alanlarda ideal bir çözümdür. Ertesi gün bile üzerine kaplama yapılabildiği için hızlı sonuç isteyenler için uygundur. Yapı marketlerden temin edilebilen bu levhaları kendiniz de kolayca uygulayabilirsiniz.
Kuru Şap Sisteminin Özellikleri
Kuru şap sistemleri hafif yapısıyla öne çıkar. Metrekarede sadece 25 kg ağırlığındaki bu levhalar, dayanıklı, sert ve pürüzsüz bir yüzey sunar. Geniş ebatları sayesinde uygulama süresi oldukça kısadır. Sadece 2 cm kalınlığında döşenebildiği için oda yüksekliğinden fazla yer kaybetmezsiniz. Birçok modeli strafor, keçe veya mineral yün gibi yalıtım malzemeleriyle birleştirilmiş şekilde üretilir.
Yerden Isıtma Sistemleriyle Uyumu
Kuru şap sistemleri, doğru teknikle uygulandığında sulu yerden ısıtma sistemleriyle kullanılabilir. Ancak alçı şapa göre ısı iletkenliği daha düşüktür. Bu nedenle elektrikli ısıtma sistemleriyle daha sık tercih edilir. Katlar arası ses yalıtımında da etkilidir. Özellikle dolgu malzemesi veya taban katmanıyla birlikte kullanıldığında, ses seviyesini 10-15 desibel kadar azaltır.
Uygulama Alanları ve Zemin Hazırlığı
Her türlü zemine, hatta eski döşemelerin üzerine bile uygulanabilir. Bitişik odalarda farklı zemin yükseklikleri oluşturmak gerektiğinde ideal bir çözümdür. Uygulama öncesi zemin alçı, strafor veya poliüretan köpükle tesviye edilmelidir. Büyük kot farklarını gidermek için 2-10 cm kalınlığında dolgu malzemeleri kullanılır. En ekonomik seçenek bimsdir.
Malzeme Seçimi ve Kullanım Alanları
Üreticilerin sunduğu özel dolgu malzemeleri daha pahalı olmakla birlikte basınca karşı daha dayanıklıdır. Keskin ve düzensiz yapıları sayesinde birbirine kenetlenir ve levha döşemeden önce üzerinde yürümeye imkan tanır. Kuru şap sistemleri mozaik parke, lamine parke, halı ve orta boy seramik için uygun bir alt yapı oluşturur. En yaygın tercih edilen alçıpan levhalardır. Ayrıca daha pahalı ama uygulaması kolay olan elyaflı alçı ve çimento levhalar ile ekonomik yonga levhalar da mevcuttur.
Alçıpan ile Kuru Şap Uygulaması
Alçıpan levhalar, karton kaplı preslenmiş ve kurutulmuş alçı malzemelerdir. Genellikle 12,5 mm kalınlığında ve 60-90 x 125-200 cm boyutlarında üretilir. Bu levhalar iki kat halinde döşenir. Her katta derzlerin aynı noktaya denk gelmemesi için levhalar kaydırmalı olarak yerleştirilmelidir. İlk katta levhalar şaşırtmalı düzende dizilir ve kenarlarından zımbalanır. İkinci kat levhalar ise tüm yüzeye yapıştırıcı sürülerek yapıştırılır ve kenarları zımbalanır.
Alçıpan levhalar beton zemin üzerine doğrudan, strafor yalıtım tabakası veya dolgu malzemesi üzerine döşenebilir. Zemindeki küçük bozukluklar alçı macun ile düzeltilebilir. Çamaşırhane gibi ıslak zeminlerde kuru şap uygulaması yapılmamalıdır. Mutfak ve banyolarda ise su yalıtım malzemesiyle koruma sağlanmalıdır. Zemin kaplaması döşemeden önce levha birleşim yerleri macunlanmalıdır. İnce kaplama malzemeleri kullanılacaksa, alt zeminin hazırlanmasında özellikle dikkatli olunmalıdır. Aksi takdirde birleşim yerlerinde kısa sürede deformasyonlar ve yıpranmalar oluşabilir.
Alçı Elyaf Levhalar ile Kuru Şap Uygulaması
Alçı elyaf levhalar; alçı, selüloz lifi ve suyun yüksek basınç altında preslenmesi ve kurutulmasıyla elde edilir. Bu levhaların kalınlığı 18 veya 23 mm, genişliği 50, 60 veya 100 cm, uzunluğu ise 120 veya 150 cm’dir. Ekstrüde polistiren veya sert elyaf levha ile birleştirilmiş modelleri de bulunur. Bu kombinasyonların toplam kalınlığı 28-38 mm arasında değişir. Alçı elyaf levhalar, alçıpan levhalara göre daha dayanıklıdır. Tek kat olarak döşenir ve kenarlarındaki özel kesim sayesinde birbirine sıkıca geçer. Birleşim yerlerinde yapıştırıcı ve vida kullanılır ya da sistem kelepçeleriyle monte edilir. Levhalar şaşırtmalı olarak döşenir ve birleşim yerleri macunlanır. Bu zemin üzerine her türlü döşeme malzemesi uygulanabilir.
Çimentolu Levhalar ile Zemin Kaplama
Çimentolu levhalar 2,5 cm kalınlığında (2 x 1,25 cm) ve 50 x 125 cm boyutlarında üretilir. Hafif betondan yapılmış iki levhanın çimento ile birleştirilmesiyle oluşturulur. Levhalar, kenarlarda 5 cm genişliğinde bindirme oluşturacak şekilde üst üste gelir. Bu bindirme noktalarında yapıştırıcı ve vidalarla birbirine sabitlenir. Cam elyaf ağ ile güçlendirilmiş yüzeyleri sayesinde dayanıklı bir yapıya sahiptir. Özellikle yerden ısıtma sistemli banyo ve mutfak gibi ıslak zeminlerde tercih edilir. Üzerine seramik veya PVC kaplama rahatlıkla uygulanabilir.
Ahşap Bazlı Levhalar: Özellikleri ve Kullanım Alanları
Ahşap bazlı levhalar, odun yongaları, talaş ve ahşap parçalarının polimer reçine ile birleştirilip yüksek sıcaklık ve basınç altında preslenmesiyle üretilir. En yaygın kullanılan türleri OSB ve MDF levhalardır. Piyasada ayrıca QSB, V100 ve suya dayanıklı özel levha çeşitleri de bulunur. Bu levhalar, OSB dışında homojen bir yapıya sahiptir ve yüksek mekanik dayanım, sertlik ve sağlamlık özelliği gösterir.
Kullanım Alanları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ahşap bazlı levhalar özellikle ahşap ve çerçeve yapılarda döşeme kaplaması olarak tercih edilir. Eski evlerdeki ahşap döşemelerin yenilenmesinde de sıkça kullanılır. Levhalar kirişlere vidalarla sabitlenir. Kirişler arası mesafeye uygun uzunlukta levha seçilmeli ve bağlantı noktaları mutlaka kirişlere denk gelmelidir. Piyasada geçmeli sistem özelliğine sahip levhalar da vardır. Bu levhalar beton zeminlere de döşenebilir ve birbirine geçmeli şekilde monte edilir. Standart 125 x 250 cm boyutlarında satılan bu levhalarla zemin döşemesi hızlı bir şekilde tamamlanır. Şap olarak 2-2,5 cm kalınlığındaki levhalar kullanılır. Son kaplama yapılmadan önce levhaların zımparalanması ve kaplanacak malzemeye uygun astarla astarlanması gerekir.