Ev içinde bölme duvar yapmak, sanıldığı kadar zor değildir. Özel aletler veya profesyonel bir eğitim gerektirmez. Birkaç temel kurala dikkat ederek, kendi bölme duvarınızı kolayca yapabilirsiniz. Bu yazıda size bölme duvar yapımının püf noktalarını adım adım anlatacağız.
Alçıpan Duvar Sistemleri
Alçıpan duvarlar hafif ve kolay monte edilebilir yapısıyla her mekanda rahatlıkla uygulanabilir. Kurulumu için herhangi bir mimari veya statik onay gerektirmez. İnşaat izni gerekmese de bazı durumlarda belediyeye bildirim yapmanız yeterlidir. Tuğla duvarlara kıyasla çok daha az ıslak işçilik gerektirdiğinden, montaj sırasında eviniz neredeyse hiç kirlenmez. Mevcut duvarlarla kolayca birleşir, ses ve yangın yalıtımı sağlar. Ayrıca içinden elektrik ve su tesisatı geçirmeye de uygundur.
Alçıpan Duvar İskelet Sistemi
Modern yapı sistemleri yaygınlaşmadan önce, alçıpan duvarların taşıyıcı iskeleti ahşap latalarla yapılıyordu. Günümüzde hafif, ekonomik ve kolay kesilebilen çelik profiller varken, ahşap kullanmak pek tercih edilmiyor. Ahşap malzeme nem ve sıcaklık değişimlerinden kolayca etkilenir, özellikle yeterince kurutulmamışsa çarpılma ve bükülme yapabilir. Çelik profiller hem ahşap latalardan daha hafiftir hem de böcek ve mantarlara karşı dayanıklı olduğundan koruyucu işlem gerektirmez. Bölme duvarlar için genellikle 50-100 cm genişliğinde galvanizli U ve C profiller kullanılır. Duvarın kalınlığı bu profillerin genişliğine göre belirlenir. Profiller standart olarak 3 metre uzunluğunda üretilir.
Ses Yalıtımı İçin Doğru Malzeme Seçimi
Alçıpan duvar sistemlerinde profiller arasındaki boşlukların mutlaka yalıtım malzemesiyle doldurulması gerekir. En yaygın tercih edilen malzeme, uygun fiyatı ve kolay bulunabilirliği nedeniyle mineral yündür. Mineral yün ses dalgalarını etkili bir şekilde emer ve dağıtır. Aynı zamanda yanmaz özelliği sayesinde yangına karşı da koruma sağlar. Mineral yün yerine çevre dostu ahşap yünü veya ses yalıtımında oldukça başarılı olan polyester yün de kullanabilirsiniz. Selüloz veya açık hücreli PUR köpük de alternatif malzemeler arasındadır. Ancak bu malzemeler hem maliyeti artırır hem de özellikle küçük alanlarda uygulama sürecini uzatır.
Alçıpan Duvar Kaplama Sistemleri
Alçıpan duvar sistemlerinde genellikle 12.5 mm kalınlığında A tipi standart alçı levhalar kullanılır. Banyo, mutfak gibi nemli ortamlarda ise H tipi su emiciliği düşük özel levhalar tercih edilir. H1 tipi levhalar %5’in altında, H2 tipi levhalar %10’a kadar, H3 tipi levhalar ise %25’in altında su emme oranına sahiptir.
Yangına Dayanıklı Alçıpan Çeşitleri
Yangın riski yüksek alanlarda F tipi yangına dayanıklı alçı levhalar kullanılır. H ve F serisi levhalarda görülen D işareti, metreküp başına 800 kilogramdan fazla yoğunluğa sahip olduğunu gösterir. R işareti boyuna ve enine yüklere karşı dayanıklılığı, I işareti ise yüzey sertliğinin yüksek olduğunu belirtir.
Alternatif Duvar Kaplama Malzemeleri
Her iki yüzeyi kartonla kaplı alçı levhaların yanı sıra, yapısı homojen olan alçı-fiber levhalar, çimento-fiber levhalar veya ahşap kaplamalar da duvar sistemlerinde kullanılabilir.
Standart Alçıpan Duvar Yapımı
Hafif iskeletli duvar sistemlerinin en ekonomik ve basit çözümü standart alçıpan duvarlardır. Temel yük taşıma ve ses yalıtımı gereksinimlerini karşılar. Nem oranı yüksek ve su basma riski olan alanlar dışında her türlü mekanda kullanılabilir. 10 cm kalınlığında ve en fazla 4,5 metre yüksekliğinde uygulanabilir. Temel malzemeler şunlardır: 12,5 mm kalınlığında A tipi alçı levha, vida ve dubeller, U ve C profiller, vida setleri, ses yalıtımı için taş yünü levha veya şilteler ve titreşim önleyici kauçuk bant.
Alçıpan Duvar Yerleşiminin Planlanması
Alçıpan duvar uygulamasına başlamadan önce duvarın konumunu ve hat çizgilerini belirlemek gerekir. Bu işlem için lazer nivo aleti kullanılmalıdır. Lazer nivo aletini satın alabilir veya kiralayabilirsiniz. Ayrıca işaretleme ipi de gereklidir. Lazer nivo, duvarlarda ve zeminde düz çizgiler oluştururken, gergin tutulan işaretleme ipi ile bu çizgiler üzerinde renkli izler bırakılır. Bu sayede alçıpanın tam olarak nereye sabitleneceği netleşir.
Taşıyıcı Konstrüksiyonun Yapımı
Metal profilleri kesmeye başlamadan önce uygun el makasını hazırlayın. İlk olarak U profillerinin montajını yapın. Alt kısmı zemine, üst kısmı ise tavana sabitleyin. Montaj öncesinde profillerin arkasına ses yalıtım bandı yapıştırmayı unutmayın. Profilleri dübel ve vidalarla sabitleyin. Ahşap evlerde matkap uçlu vidalar kullanmanız yeterli olacaktır.
C profillerini U profillerin içine yan şekilde yerleştirin. Profiller arası mesafeyi 60 cm olarak ayarlayın. Bazı sistemlerde bu mesafe 40 veya 30 cm olabilir. Bu nedenle kullandığınız sistemin montaj kılavuzunu takip etmeniz önemlidir. Bölme duvarın ana duvarla birleştiği noktada en dıştaki C profilini, ses yalıtım bandını yapıştırdıktan sonra dübel ve vidalarla sabitleyin.
Alçıpan Montajı Nasıl Yapılır?
Metal profil iskelet sistemi tamamlandıktan sonra alçıpan levhaların montajına geçebilirsiniz. İlk olarak tek taraftan başlayarak levhaları monte edin. Standart alçıpan levhalar 120 cm genişliğinde ve 2.5-3 metre uzunluğunda olduğundan, genellikle normal oda yüksekliklerine uyum sağlar. Bazen sadece küçük kesimler gerekebilir.
Duvar yüksekliği levha boyutundan fazlaysa ek parça kullanmanız gerekir. Bu durumda, kısa parçaları bir alt bir üst olacak şekilde şaşırtmalı yerleştirin. Levhaları kesmek için değiştirilebilir bıçaklı maket bıçağı kullanın. Metal bir cetvel yardımıyla çizgi çekip, levhayı çizgiden kırın. Arka yüzdeki kartonu da keserek işlemi tamamlayın. Elektrikli testere de kullanabilirsiniz ancak el testeresi levha kenarlarının pürüzlü olmasına neden olabilir.
İskelet sistem boş bırakılırsa ses yalıtımı açısından sorun yaşanabilir. Bu nedenle profiller arasına mineral yün yerleştirerek ses yalıtımını sağlayın. Mineral yün montajı tamamlandıktan sonra duvarın diğer yüzeyine de alçıpan kaplaması yapabilirsiniz.
Alçıpan Duvar Derzlerinin Doldurulması
Alçıpan duvar montajı tamamlandıktan sonra, paneller arasında ince boşluklar kalır. Bu boşlukların özel derz dolgu malzemesi ile doldurulması gerekir. Alçıpan levhaların uzun kenarları bu işlem için özel olarak pahlanmıştır. Bazı modellerde dört kenarı da pahlı olabilir. Derz dolgusu için suyla karıştırılarak hazırlanan veya kullanıma hazır özel alçı macunu kullanılır. Derzlerin sağlamlığı için kağıt bant veya file bant kullanmak şarttır. Bandı taze sürülmüş macunun içine gömerek çatlakların oluşmasını engelleyebilirsiniz. Eğer lifle güçlendirilmiş hazır macun kullanıyorsanız bant kullanmanıza gerek yoktur.
Doldurulan derzleri özenle düzeltmek ve macun kuruduktan sonra zımparalamak gerekir. Eğer yüzey seramik kaplama yapılacaksa zımparalamaya gerek yoktur. Alçıpan levhaların yatay kenarları genellikle pahlı değildir. Levhayı kısaltmak veya küçük bir parça kesmek gerektiğinde bu kenarlar düz kalır. Bu durum genellikle kapı boşluğu açarken karşımıza çıkar. Yatay birleşim yapmak zorunda kalırsanız, kenarları pahlamalısınız. Böylece daha fazla dolgu malzemesi sığar ve daha sağlam bir birleşim elde edilir. Bu tür derzlerde de bant kullanmalı veya lifli macun tercih etmelisiniz. Doğru yapılmış derz dolguları, duvar boyandıktan sonra hiç belli olmaz.
Köşe Birleşimlerinin İşlenmesi
Duvar çıtalarının iç ve dış köşe birleşim noktaları özel işlem gerektirir. Dış köşeleri alüminyum veya plastik köşe profilleriyle kapatın. Bu profilleri alçı yapıştırıcısıyla sabitleyin ve üzerini alçı macunuyla düzleyin. Bu profiller yerine alüminyum şeritli güçlendirilmiş bantlar da kullanabilirsiniz. İç köşelerde ise özel köşe bantları kullanın ve yine alçı ile macunlayın. Levhalar arasındaki birleşim yerlerinin düzgün görünmesi zordur ve macunlanan yerler boyandıktan sonra bile belli olabilir. Bu sorunu çözmek için yüzeyi saten alçı ile kaplayabilirsiniz ancak bu işlem hem maliyeti artırır hem de uygulama süresini uzatır.
Duvar Çatlaklarını Önlemenin Etkili Yolu
Alçıpan duvarların ana duvar veya tavanla birleştiği noktalarda sıkça çatlaklar oluşur. Bu istenmeyen durumu önlemek için kayar derz uygulaması yapmak gerekir. Öncelikle alçıpan duvarın ana duvar ve tavanla birleştiği hatta koli bandı yapıştırılır. Ardından alçıpan kenarına alçı sürülür ve üzerine kağıt bant yerleştirilir. Kağıt bandın koli bandıyla temas etmesine dikkat edilir. Alçı kuruduktan sonra zımparalanır ve alçının altından çıkan koli bandı düzgünce kesilip çıkarılır. Son olarak alçıpan ile duvar ve tavan arasında oluşan ince boşluk akrilik mastik ile doldurulur. Bu yöntem sayesinde çatlakların önüne geçilmiş olur.
Alçıpan Duvarlara Nasıl Eşya Asılır?
Alçıpan duvarlar, doğru montaj malzemeleri kullanıldığında oldukça ağır eşyaları bile taşıyabilir. 12.5 mm kalınlığındaki alçıpan duvarlara, uygun bağlantı elemanları kullanıldığında metrekare başına 200 kg’a kadar yük asılabilir. Kitaplarla dolu bir rafın metrekare başına yaklaşık 100 kg ağırlığında olduğunu düşünürsek, bu oldukça yeterli bir kapasitedir. Bu durumda duvarda 0-3 mm arası bir esnemeden endişelenmeyin, bu normal ve güvenli bir durumdur.
Hafif ve Ağır Eşyalar İçin Doğru Bağlantı Elemanları
Tablo gibi hafif eşyaları asmak için paslanmaz çiviler veya reks tipi kancalar yeterlidir. Daha ağır eşyalar için plastik spiral dübelli vidalar veya kancalar tercih edilmelidir. Bu dübeller kendinden matkaplı olduğundan, önceden delik açmanıza gerek kalmaz. Normal alçıpan yerine DFRI tipi yüksek yoğunluklu ve sert paneller kullanırsanız, standart dübeller ile 15 kg’a kadar eşya asabilirsiniz. Daha ağır eşyalar için boşluklu duvarlara özel molly tipi metal veya plastik dübeller kullanın. Bu dübeller 30 kg’a kadar yük taşıyabilir.
Dolap ve Raf Montajı
Dolapları ve rafları (1 metre uzunluk ve 40 cm genişlikte, 70 kg’a kadar) asmak için özel tasarlanmış dübeller kullanın. Bu dübellerin sadece alçıpandan değil, arkadaki profillerden de geçmesi önemlidir. Bu sistemde, metal mandallı uzun plastik dübeller kullanılır. Dübel deliğe yerleştirilip plastik bilezik sıkıldığında, metal mandal alçıpanın arkasında yatay konuma geçer. Vida sıkıldığında, bilezik önden, mandal arkadan alçıpanı mengene gibi sıkıştırarak güvenli bir montaj sağlar.
Özel Durumlar İçin Çözümler
Daha ağır veya büyük eşyalar için güçlendirilmiş profiller, çift kat 12.5 mm’lik panel veya 20-25 mm kalınlığında paneller tercih edilebilir. Ayrıca, lavabo, klozet gibi vitrifiye ürünleri için özel taşıyıcı konsollar ve raf sistemleri için yük dağılımını dengeleyen montaj rayları kullanabilirsiniz.