Büyük Ebatlı Fayans Döşemenin İncelikleri
Büyük ebatlı fayanslar son yılların en gözde seramik kaplama tercihlerinden biri. Bu tarz fayansların doğru şekilde döşenmesi, kullanılacak yapıştırıcı seçimi ve derz aralıklarının belirlenmesi özel bir dikkat gerektirir. Fayansların kırılmadan, çatlamadan ve sağlam bir şekilde döşenmesi için zemin hazırlığından uygulama tekniklerine kadar tüm aşamaları dikkatle planlamak gerekir.
Büyük Ebatlı Porselen Karolar
Porselen karolar günümüzde zemin ve duvar kaplamaları için en çok tercih edilen malzemelerden biridir. En yaygın kullanılan boyutlar 60×60 cm kare ve 30×60 cm dikdörtgen formatlardır. Üreticiler artık 75×75, 80×80, 100×100, 120×120 cm gibi daha büyük ebatlı karolar da üretiyor. Birçok koleksiyonda farklı boyutlar bir arada kullanılabiliyor.
Büyük ebatlı porselen karoları döşerken zeminin iyi hazırlanması, özel yapıştırıcı harçlar kullanılması ve doğru uygulama tekniklerinin izlenmesi gerekir. Porselen karolar, geleneksel seramik ve fayans karolara göre çok daha az su emer. Su emme oranı %1’in altındadır. Benzer özelliklere sahip büyük ebatlı kuvars plakalar ise 100×300 cm gibi geniş boyutlarda ve ince kalınlıklarda üretiliyor.
Büyük Ebatlı Fayansların Yerleşim Planı
Büyük ebatlı fayansları döşerken öncelikle mekana göre yerleşim planı yapmak gerekir. Genellikle fayansları odanın boyutlarına uyacak şekilde kesmek gerektiğinden, ustalar işe başlamadan önce fayansları yere dizerek derz aralıklarını ve kesilmesi gereken parçaları belirler. Döşemeye başlarken merkez noktası veya köşegen gibi en göze çarpan yerden başlanır, böylece kesilmesi gereken parçalar kenarlarda kalır. Duvarlarda fayansları yukarıdan başlayarak planlamak ve kesilen parçaları zemin ile birleşim noktasında kullanmak en doğru yöntemdir. Yerden ısıtmalı geniş odalarda ise her 5-6 metrede bir genleşme derzi bırakılmalıdır.
Büyük Ebatlı Fayansların Döşenmesi İçin İpuçları
Şap zeminin kaliteli ve kuru olduğundan emin olduktan sonra, yüzeyi derinlemesine nüfuz eden bir astar malzemesiyle kaplayın. Bu işlem, zeminin su emme özelliğini azaltır ve fayansların daha iyi tutunmasını sağlar.
Büyük Ebatlı Karolar İçin Zemin Hazırlığı
Büyük ebatlı karolar için zemin nem oranı en fazla %2 olmalıdır. Zemini yapışmayı engelleyebilecek tüm kir ve tabakalardan titizlikle temizlemek gerekir. Büyük karoların altındaki zemin çok sağlam ve düz olmalıdır. Gevşek veya zayıf yapışmış tüm parçaları temizleyin. Zemin 2 metrelik mesafede en fazla 3 mm’lik seviye farkına sahip olabilir. Bu farkı gidermek için özel dolgu macunları veya kendinden yayılan şaplar kullanılmalıdır.
Zemin düzeltme işlemini yapıştırma harcıyla yapmayın. Zeminin astarlanması çok önemlidir. Astarlama sayesinde küçük kirler bağlanır, su emiciliği azalır, yüzey güçlenir ve özellikle yapışma gücü artar. Çimento bazlı şap, mineral sıva, alçıpan gibi suyu fazla emen yüzeyler için derine nüfuz eden astar kullanılmalıdır. OSB plaka gibi zor yüzeylerde ise özel astarlar tercih edilmelidir. Banyo gibi nemli ortamlarda kullanılacak karolar için su yalıtımı yapılması şarttır.
Büyük Ebatlı Fayanslar İçin Hangi Yapıştırıcı Kullanılmalı?
Büyük ebatlı fayanslar için yapıştırıcı seçerken öncelikle fayansın türünü, boyutunu ve uygulanacak yüzeyi göz önünde bulundurmak gerekir. Porselen karolar düşük su emme özelliğine sahip olduğu için C2 sınıfı yüksek yapışma özellikli harçlar veya porselen için özel üretilmiş yapıştırıcılar kullanılmalıdır. Çok büyük ebatlı fayanslar için S1 sınıfı esnek harçlar tercih edilmelidir. Bu harçlar standart yüzeylerde güvenle kullanılabilir. Yerden ısıtmalı zeminler veya güneş ışığına yoğun maruz kalan mekanlar gibi şekil değiştirebilen yüzeylerde C2S1 sınıfı yapıştırıcılar kullanılmalıdır. Bu tür yüzeylerde en büyük ebatlı fayanslar için iki bileşenli, yüksek esnekliğe sahip C2S2 sınıfı harçlar önerilir. Ahşap türevi levhalar veya lambri gibi düşük yapışma özelliği olan yüzeylerde C2S1 sınıfı yapıştırıcılar kullanılmalıdır.
Büyük ebatlı fayansların zemin uygulamalarında akışkan özellikli yapıştırıcılar tercih edilmelidir. Duvar uygulamalarında ise T harfi ile işaretlenmiş, akma yapmayan tiksotropik harçlar kullanılmalıdır. Bu sayede duvar kaplaması yukarıdan aşağıya doğru rahatlıkla yapılabilir. Büyük ebatlı fayansların montajında E harfi ile işaretlenmiş, uzun kuruma süresine sahip yapıştırıcılar kullanmak faydalı olacaktır. Bu yapıştırıcılar fayansın konumunu düzeltmek için daha fazla zaman tanır.
Büyük Ebatlı Fayansların Döşenmesi
Büyük ebatlı fayansları döşerken yapıştırıcıyı hem zemine hem de fayansın arkasına ince ve eşit bir tabaka halinde sürmeniz gerekir. Bu işlem için 4 mm dişli tarak mala kullanın. Böylece yapıştırıcı ve fayans arasında boşluk kalmaz. Doğru uygulanan yapıştırma tekniği sayesinde fayanslar daha sağlam tutunur ve düşen bir eşyanın darbesiyle kırılma riski azalır.
Büyük Ebatlı Fayansların Döşenmesi
Büyük ebatlı porselen fayansları döşerken özenli çalışmak gerekir. Yapıştırıcı harcın üretici tarafından belirtilen özelliklere ulaşması için talimatlara uygun şekilde hazırlanmalıdır. Kovaya uygun miktarda su konulup yapıştırıcı toz eklendikten sonra düşük devirli mikser ile 3-5 dakika karıştırılır. Homojen bir karışım elde edildikten sonra 3 dakika bekletilip tekrar karıştırılır. Yapıştırıcı ancak bu işlemlerden sonra kullanıma hazır hale gelir. Kaliteli ve doğru hazırlanmış yapıştırıcı fayansları hemen tutacaktır. Büyük ebatlı fayansları döşerken çift taraflı uygulama yapmak şarttır – hem fayansa hem de zemine yapıştırıcı sürülmelidir. Bu sayede yapıştırıcının fayans altında düzgün dağılması sağlanır. Duvarlarda fayans altının %70’i, yerden ısıtmalı zeminlerde ise neredeyse %100’ü doldurulmalıdır. Yapıştırıcıyı sürmeden önce fayansın arka yüzeyini nemli bir bezle silmek, yapışmayı engelleyebilecek tozları temizlemek açısından önemlidir.
Yatay Yüzeylerde Uygulama
Yatay yüzeylerde akışkan yapıştırıcılar tercih edilebilir. Bu yapıştırıcılar daha sulu kıvamda olup fayans altındaki tüm yüzeyi doldurarak hava boşluğu oluşmasını engeller. Yapıştırıcı, dişli mala ile yayılır (akışkan yapıştırıcılar için yuvarlak dişli mala kullanılır). Diş boyutu fayans ebadına göre değişir. Fayans büyüdükçe yapıştırıcı katmanı da kalınlaşmalıdır. Büyük ebatlı fayanslarda yapıştırıcı kalınlığı yaklaşık 1 cm olmalıdır. Fayanslar çok dikkatli yerleştirilmeli, mümkün olduğunca en doğru pozisyonda konmalı ve yapıştırıcı üzerinde kaydırılmamalıdır. Düzeltmeler milimetrik olmalıdır. Büyük ebatlı porselen fayanslar ağır olduğundan, döşeme işlemi iki ustanın birlikte çalışmasını gerektirebilir. Döşenen bölümün düzgünlüğü ve yatay/dikey konumu uzun su terazisi ile kontrol edilmelidir.
Derz Dolgu Uygulaması
Rektifiyeli seramiklerde minimum derz aralığı, nominal ve gerçek ürün boyutları arasındaki farka göre belirlenir. Örneğin, 60×60 cm olarak belirtilen rektifiyeli seramikler gerçekte 59,8 cm boyutlarındadır. Aradaki 2 mm’lik fark minimum derz genişliğini oluşturur. Rektifiyesiz seramiklerde ise minimum derz genişliği, birinci kalite seramiğin boyut toleransının iki katı kadar olmalıdır. Bu minimum derz genişlikleri, ısıtılan mekanlarda ve geleneksel zemin üzerine döşenen seramikler için geçerlidir.
Yerden Isıtmalı Zeminlerde Derz Uygulaması
Yerden ısıtmalı zeminlerde derz genişliği en az 5 mm olmalıdır. Derz genişliği ve rengi, elde edilmek istenen görsel etkiye göre belirlenir. Uygulama öncesinde mutlaka bir test yapılmalıdır. Seramiğin kenarına kullanılacak derz harcından sürüp kuruması beklenir ve silindiğinde renk değişimi olup olmadığı kontrol edilir. Eğer renk değişimi varsa, derz uygulamasından önce yüzey mutlaka su itici ile kaplanmalıdır. Aynı işlem kurşun kalemle yapılan testte de geçerlidir. Özellikle mat ve parlatılmış seramiklerde, sırlı olanlara göre lekelenme riski daha yüksek olduğundan bu test önemlidir.
Büyük Boy Seramiklerin Bakımı
Büyük boy porselen seramikler özel bir koruyucu uygulamaya ihtiyaç duymaz. Sadece derz aralarını kirlenmeye karşı korumak için derz dolgu malzemesine koruyucu uygulayabilirsiniz. Büyük boy seramiklerde esnek çimentolu veya epoksi derz dolgu malzemeleri kullanılabilir. Çimentolu derz dolgu malzemeleri hem ekonomik hem de çok çeşitli renk seçeneğine sahiptir. Her mekanda rahatlıkla kullanılabilir. Su ile karıştırıp tüm yüzeye uygulayabilir, derz aralarına iyice nüfuz etmesi için mala ile bastırabilirsiniz. Derzler kuruyup rengi açıldığında, yüzeydeki derz artıklarını sünger ile temizleyip derz hatlarını düzeltebilirsiniz.
Derz Dolgu Seçimi
Islak hacimler gibi nem ve kire maruz kalan alanlarda epoksi derz dolgu tercih edilebilir. İki bileşenli olan epoksi derzler, küçük miktarlar halinde belirli oranlarda karıştırılır. Kauçuk mala ile derz aralarına uygulanır ve fazlası hemen sünger ile temizlenir. Seramik üreticileri, seramik boyutu büyüdükçe derz aralığının da artması gerektiğini belirtir. Bu kural özellikle yerden ısıtmalı zeminlerde önemlidir çünkü seramikler ısı etkisiyle genleşir. Ancak günümüzde büyük boy seramikler genellikle dar derz aralığıyla döşeniyor çünkü daha estetik görünüyor. Bu durumda doğru malzeme seçimine dikkat etmek gerekir.
Seramik Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Derz aralıkları bazen seramiklerdeki küçük boyut farklılıklarını gizlemek için kullanılabilir. Çok dar derz aralığı (1.5-2 mm) tercih edildiğinde, seramiklerin aynı boyutta olması yani kalibreli olması şarttır. Bu nedenle paketlerde boyutları birbirine en yakın seramikler bir araya getirilir. Kenarları düzgün kesilmiş ve pürüzsüz olan rektifiyeli seramikleri tercih etmek en doğru seçimdir.
Büyük Ebatlı Fayansların Döşenmesi
Dış köşelere büyük ebatlı fayans döşerken, fayansları su soğutmalı kesme makinesi veya açılı taşlama makinesi ile 45 derece açıyla kesmek gerekir. Kesilen fayansların birleşim noktaları derz dolgu malzemesi ile doldurulur.
Derz ve Silikon Uygulaması
Plastik veya metal profil kullanımı artık pek tercih edilmiyor. Zemin-duvar birleşimi, mutfak tezgahı, lavabo veya evye gibi yüzeylerin birleşim noktalarında silikon kullanmak daha doğrudur. Silikon esnek yapısı sayesinde zamanla çatlamaz. Düzgün bir görünüm için kenarları maskeleme bandı ile kapatın, silikonu boşluğa hafif fazla gelecek şekilde sıkın ve sabunlu suya batırılmış spatula veya parmakla düzeltin. Bant, silikon kurumadan önce, yani birkaç dakika içinde çıkarılmalıdır.
Süpürgelik ve Genleşme Derzleri
Farklı zeminlerin birleştiği noktalarda profil kullanılır. Duvar diplerinde, kolon ve baca kenarlarında, fayansın dar şeritler halinde kesilmesiyle oluşturulan süpürgelikler kullanılır. Bu süpürgelikler genleşme derzlerini üstten kapatır. Geniş mekanlarda şap üzerinde en fazla 6 metre uzunluğunda kareler (36 metrekare alan) oluşturacak şekilde genleşme derzleri açılmalıdır. Kapı eşiklerinde ve duvar diplerinde de genleşme derzleri bırakılır. Bu derzler fayans döşemesine de yansıtılmalı ve silikon, derz dolgusu veya genleşme profilleri ile doldurulmalıdır.